Homepage     Techniek    

Siliconemal

Een mal (vorm, negatief ) dient voor het realiseren van een kopij van het oorspronkelijke kunstwerk ( prototype).
Voor zeer eenvoudige modellen met strakke lijnen en perfect lossende contouren kan een goedkope gipsmal volstaan.
Voor meer gecompliceerde modellen echter met een fijne detaillering, verkiest men een constructie bestaande uit een elastische binnenmal ( siliconerubber, vinyl, latex en in vroegere tijden ook gelatine ) en een starre uitwendige steunmal uit gips of kunsthars.
Met dergelijke mal kan een afgietsel ( kopij )gerealiseerd worden in diverse materialen : gips, was, polyester, epoxy, beton, klei enz.
Een bronzen beeld echter kan niet rechtstreeks in een siliconemal worden gegoten omdat de temperatuur van het gesmolten metaal nu eenmaal veel te hoog is en de mal zou verbranden.
Daarom wordt er volgens de zgn "Verloren Was Methode" (" Cire Perdue", "Lost Wax" ) eerst een kopij gemaakt uit was of een analoog produkt
Dit "wasmodel" wordt dan ingelijfd in een vuurvaste materie : de refractaire of vuurvaste mal.
Door verhitten wordt het was hieruit verwijderd en kan de vrijgekomen ruimte volgegoten worden met brons.
Maar hierover straks meer !

Fabricage van de Siliconemal

Silicone is een vloeibaar, smeerbaar of kneedbaar produkt dat na bijmengen van een verharder gaat vulcaniseren tot een rubberachtige substantie.
Silicone reproduceert haarfijn de kleinste details , kleeft op praktisch geen enkel materiaal en is buitengewoon elastisch.
Het is dan ook een ideaal middel voor het vervaardigen van mallen ( vorm, negatief )
 

Principe

Het beeld wordt ingepenseeld met vloeibare silicone waaraan een verharder werd toegevoegd.
Gezien het enige tijd duurt vooraleer het produkt begint op te stijven, gaat het materiaal afdruipen zodat er uiteindelijk slechts een dun laagje siliconerubber op het oppervlak overblijft.
Dit laagje is echter bepalend voor de kwaliteit van het gietstuk.
Bij een tweede portie gietsilicone wordt een speciale thixotrope vloeistof gevoegd , waardoor het mengsel een zalfachtige konsistentie verkrijgt, niet meer gaat afdruipen en dus in een dikke laag kan worden aangebracht door middel van een borstel of een spatel. ( ongeveer 6 mm dik )
Deze elastische siliconemal dient meestal te worden ondersteund door een uitwendige steunmal
Deze wordt doorgaans vervaardigd uit plaaster, versterkt met jute, en bestaat meestal uit meerdere elementen die door middel van bouten worden geassembleerd tot één stevig geheel.
Er bestaan talloze variaties en combinaties zodat ik mij bewust zal beperken tot enkele interessante methoden uit mijn persoonlijke praktijk.
 
1) Siliconemal in één enkel aaneenhangend stuk, met insnijding
Origineel Origineel
met Siliconemal in één stuk
Origineel
met Siliconemal in één stuk
en Steunmal in twee delen
Idem na verwijdering
van het origineel
Om het prototype ( of later het wasmodel ) uit de siliconemal te bevrijden wordt deze volgens een goed doordacht tracé met een cuttermes doorgesneden .
Met dergelijke mal gebruikt men bij voorkeur de gietmethode voor het vervaardigen van het wasmodel
 

 
1 Rechter helft van de plaasteren steunmal
 
2 Linker helft dito
 
3 Gaten voor de fixatiebouten om de mal te sluiten
 
4 Siliconemal
 
5 Silicone giettrechter waarlangs het was wordt ingegoten

 
1 Wasmodel (hol ) 
 
2 Gedeeltelijk afgestroopte siliconemal ( witte binnenkant ) 
 
3 Insnijding ( flens ) van de siliconemal
 
 
2) Siliconemal in meerdere aparte delen

 
Bij deze methode wordt de siliconemal niet in één stuk gerealiseerd , maar in twee of meer aparte elementen

 
Origineel model.

 
Het origineel model wordt tot halverwege ingebed in een zool van klei of plastilline.

 
Het vrije oppervlak wordt ingestreken met een dunne laag vloeibare silicone die heel getrouw de fijnste details reproduceert.
Nadien wordt thixotrope silicone aangebracht tot een laagdikte van ongeveer 6 mm.Dit vormt de eerste helft van de siliconemal.

 
Tenslotte wordt er op deze siliconehuid een steunmal in plaaster of kunsthars aangebracht.

 
De zool wordt verwijderd en het model wordt omgekeerd.

 
De vrijgekomen tweede helft van het model wordt eveneens voorzien van een siliconehuid.
Tenslotte wordt ook de tweede malhelft voorzien van een steunmal in plaaster.
de mal is dan compleet.

 
Complete mal, na het verwijderen van het origineel model

 
Voor het realiseren van het wasmodel kan men in principe eveneens de gietmethode gebruiken
Voor grote mallen die moeilijk hanteerbaar zijn en waar aanzienlijke volumes gesmolten was dienen gemanipuleerd, zal men meestal de voorkeur geven aan de penseelmethode( zie verder ).
Elk element van de siliconemal, ondersteund door het corresponderende element van de steunmal, wordt aan de binnenkant ingepenseeld met gesmolten was.
Zo wordt de wasschelp progressief opgebouwd tot een laagdikte van ongeveer 6 mm.
Door deze diverse wasschelpelementen te assembleren bekomt met een compleet wasmodel.